Tháng Mười 23, 2017 12:31 sáng

Công lý thuộc về các nạn nhân da cam

Trong cuộc chiến tranh do Mỹ gây ra ở Việt Nam, quân đội Mỹ và đồng minh đã rải xuống đất nước Việt Nam hơn 80 triệu lít chất độc hóa học, trong đó 61% là chất da cam chứa 366kg dioxin. Số chất độc ấy đã gây ra thảm họa khủng khiếp đối với con người và môi trường sinh thái.

Dioxin là chất độc nhất trong các chất độc mà con người biết đến. Với liều lượng một picogram (ppt, phần nghìn tỷ gram), dioxin có thể gây bệnh ung thư, tai biến sinh sản ở người.​ Với liều lượng vài chục nanogram (ng, phần tỷ gram), dioxin có thể lập tức gây chết người. Hậu quả vô cùng khủng khiếp là 4,8 triệu người dân Việt Nam đã bị phơi nhiễm gây ra những di chứng nặng nề cho các thế hệ sau như bị dị dạng, dị tật, thiểu năng trí tuệ, đời sống thực vật…

Những bằng chứng không thể phủ nhận

Ngày 10-8-1961, đánh dấu một thảm họa nhân loại đối với con người và môi trường sinh thái do Hoa Kỳ gây ra, đó là việc quân đội Mỹ và chính quyền ngụy sử dụng máy bay trực thăng phun rải chất da cam/ dioxin dọc theo con đường phía Bắc tỉnh Kon Tum. Để đi đến hành động này, trước đó, ngày 12-4-1961, một bản kiến nghị được gửi tới Tổng thống Mỹ John F. Kennedy đề xuất 9 hoạt động quân sự tại Việt Nam, bao gồm cả việc sử dụng chất da cam. Đến ngày 30-11-1961, Tổng thống Mỹ John F.Kennedy phê chuẩn chương trình chất diệt cỏ ở Việt Nam. Chương trình có mật danh Trail dust- Con đường bụi mờ, với việc sử dụng máy bay C-123, máy bay trực thăng, phun rải bằng các phương tiện mặt đất, bằng các tàu chạy trên sông rạch. Từ năm 1961 đến 1971 không quân Mỹ đã tiến hành 19.905 phi vụ, phun rải khoảng hơn 80 triệu lít chất độc hóa học, 61% trong số đó là chất da cam, chứa 366kg dioxin xuống gần 26.000 thôn, bản với diện tích 3,06 triệu héc-ta, bằng gần ¼ tổng diện tích miền Nam Việt Nam. Hiện nay, chất độc hóa học da cam/dioxin đang còn tồn tại ở một số khu vực với nồng độ rất nguy hiểm, chủ yếu là ở các sân bay quân sự của chế độ cũ gồm Đà Nẵng, Biên Hòa, Phù Cát… Trước kia, những nơi này được quân đội Mỹ sử dụng làm kho chứa, nơi nạp chất diệt cỏ vào máy bay trước khi đi phun rải, nơi rửa máy bay sau khi đi phun rải về và là nơi chứa các vỏ thùng đựng chất diệt cỏ sau khi đã nạp vào các phương tiện phun rải.

truc-thang-01

Trực thăng Mỹ rải chất độc da cam/dioxin trong chiến tranh Việt Nam.  Ảnh tư liệu.         

Dù đã 55 năm từ ngày đầu tiên quân đội Mỹ gây ra thảm họa da cam ở Việt Nam, nhưng hậu quả của nó để lại vẫn vô cùng khủng khiếp. Ảnh hưởng của chất độc da cam/dioxin di truyền qua nhiều thế hệ ở Việt Nam. Hiện nay di chứng da cam đã truyền sang thế hệ thứ 4. Thống kê chưa đầy đủ, hiện cả nước có hơn 150.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ 2; 35.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ 3; 2000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ 4. Việc khắc phục hậu quả của chất độc này đối với con người và môi trường sinh thái vẫn vô cùng gian nan, tốn kém.

Trung tướng, PGS.TS Phạm Quốc Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Chính trị, nguyên Tư lệnh Binh chủng Hóa học cho biết: Trên khắp miền Nam, rất nhiều khu đất đã bị nhiễm độc, đặc biệt tại các bãi chứa, nạp, rửa, các sân bay quân sự cũ của Mỹ và đồng minh đã từng sử dụng trong cuộc chiến tranh do đế quốc Mỹ gây ra ở Việt Nam. Hàng chục năm nay, cán bộ, chiến sĩ của Binh chủng Hóa học có mặt ở nhiều khu vực các tỉnh miền Nam để xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh nhưng diện tích đất nhiễm còn rất lớn. Cũng đã có nhiều dự án hợp tác quốc tế về tẩy độc các khu đất nhiễm nhưng chắc chắn còn rất lâu mới có thể xử lý hết đất nhiễm độc.

hoa-hoc-01

Cán bộ Viện Hóa học- Môi trường quân sự (Binh chủng Hóa học) lấy mẫu đất tại sân bay Phù Cát (Bình Định) để phân tích, đánh giá mức độ ô nhiễm chất độc hóa học/dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam.

Theo khảo sát của Binh chủng Hóa học, tại sân bay Biên Hòa, kết quả khảo sát trước khi tiến hành xử lý đất nhiễm cho thấy: Hàm lượng dioxin tồn lưu trong đất tại khu vực này cao gấp hàng trăm lần so với tiêu chuẩn cho phép đối với đất phi nông nghiệp, đặc biệt sự phân bố lại không theo quy luật và thấm đến độ sâu trên 1m. Tại sân bay Đà Nẵng, sau khảo sát cho thấy, hàm lượng dioxin cũng cao gấp hàng trăm lần ngưỡng 1.000ppt. Tại sân bay Phù Cát, sau khi khảo sát, tiến hành phân tích phát hiện bãi độc có độ ô nhiễm rất cao chất da cam/dioxin (diện tích khoảng 2.000m2)… Hiện các cơ quan chức năng, các đơn vị nghiệp vụ của Việt Nam đang tiếp tục điều tra, đánh giá mức độ ô nhiễm chất độc da cam/dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam tại 7 sân bay quân sự gồm: Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, Đà Nẵng, Phù Cát, Nha Trang, Tuy Hòa, Phan Rang và đề xuất các giải pháp xử lý. Kết quả điều tra cho thấy ngoài các khu vực nhiễm nặng đã được phát hiện trước đây còn phát hiện thêm nhiều khu nhiễm mới tại các sân bay như: Phù Cát (2), Đà Nẵng (5),  Biên Hòa (4) và Tân Sơn Nhất (1), các khu vực trên đều bị nhiễm chất độc da cam/dioxin rất nặng, cao hơn rất nhiều lần ngưỡng cho phép.

Khi công lý chưa được thực thi

Mặc dù chính phủ Mỹ, các công ty hóa chất Mỹ và các đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam luôn tìm mọi cách để phủ nhận đã gây ra thảm họa da cam ở Việt Nam, tuy nhiên, một bằng chứng không thể phủ nhận là hàng vạn cựu quân nhân Việt Nam cùng nhiều thế hệ con cháu của họ đã phải gánh chịu sự ảnh hưởng nặng nề của nhiều loại chất độc hóa học. Di chứng của nó chắc chắn sẽ còn rất lâu mới khắc phục được. Nó đã vượt khỏi phạm vi vấn đề xã hội thông thường, trở thành vấn đề nhân đạo mang tính quốc tế. Không chỉ đối với người Việt Nam, thảm họa da cam cũng đã gây ra hậu quả nặng nề đối với hàng vạn quân nhân Mỹ và đồng minh khi họ phải trực tiếp thực hiện việc phun rải theo lệnh của chính phủ Hoa Kỳ. Thực tế là số lượng quân nhân Mỹ và đồng minh trở về sau chiến tranh ở Việt Nam bị mắc nhiều thứ bệnh có liên quan đến chất da cam/dioxin.

Các y, bác sĩ Bệnh viện Quân y 103 khám bệnh, tư vấn sức khỏe cho các nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Nam Định.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu của Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Thế Lực, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, những năm đầu thập niên 1970, nhiều binh sĩ Mỹ trở về sau chiến tranh thấy sức khỏe của họ ốm yếu khác thường với các bệnh về gan, da, ung thư, trầm cảm, mệt mỏi, các bệnh cơ quan mô mềm, tai biến sinh sản, sinh con dị dạng, dị tật tăng cao; một số binh sĩ kiểm tra trong máu có lượng dioxin cao tới 50ptt hoặc cao hơn. Tính đến năm 1979, trên toàn nước Mỹ đã có tới 600 vụ kiện riêng lẻ tại các tòa án địa phương đấu tranh đòi bồi thường của 15.000 cá nhân cựu chiến binh và những nhân viên dân sự làm việc tại Việt Nam trong những năm chiến tranh. Vụ kiện tập thể chất da cam kéo dài gần 6 năm và kết thúc vào tháng 5-1984 bằng một vụ dàn xếp với cái giá là các công ty hóa chất phải trả 180 triệu đô-la Mỹ.

Tuy nhiên do ngày càng có nhiều cựu chiến binh Mỹ bắt đầu phát bệnh, nên năm 1991, Quốc hội Hoa Kỳ đã ban hành một đạo luật có tên “Đạo luật Chất Da cam 1991”. Đạo luật này về sau đã đóng vai trò quan trọng và cơ bản để chính quyền Mỹ giải quyết chính sách. Căn cứ vào khả năng phát tán rộng của dioxin nên chính phủ Mỹ sẵn sàng công nhận bất cứ cựu chiến binh nào từng có mặt ở Việt Nam vào thời kỳ phun rải đều có thể bị phơi nhiễm. Mới đây nhất, năm 2014, hơn 2.000 cựu chiến binh và nhân viên Hoa Kỳ từng có thời gian làm việc trên máy bay vận tải C130-loại máy bay đã vận chuyển chất độc hóa học phun rải ở Việt Nam trong chiến tranh, đã bị nhiều loại bệnh tật đã được Chính phủ Hoa Kỳ chấp nhận trợ cấp, hưởng các chế độ.

Đoàn cán bộ Binh chủng Hóa học làm việc cùng chuyên gia Hoa Kỳ giám sát dự án xử lý dioxin tại sân bay Đà Nẵng.

Chính phủ Hoa Kỳ và các công ty hóa chất cũng như các Chính phủ Hàn Quốc, Ô-xtrây-li-a… ở từng góc độ đã phải thừa nhận và trợ cấp cho các nạn nhân là quân nhân bị ảnh hưởng của chất da cam/đi-ô-xin trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam, vậy mà những người dân Việt Nam, hàng vạn cựu chiến binh của Việt Nam-những người là nạn nhân trực tiếp do chính loại chất độc hóa học khủng khiếp mà Hoa Kỳ gây ra, đến nay vẫn chưa được Chính phủ Hoa Kỳ và các công ty hóa chất bồi thường. Đây là điều dư luận không thể chấp nhận. Nhiều năm nay, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chính sách để giúp đỡ các nạn nhân chất độc da cam/dioxin song song với các chủ trương, biện pháp để khắc phục hậu quả đối với môi trường sinh thái. Những nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam vẫn đang tiếp tục con đường đấu tranh, đòi công lý, yêu cầu những người đã gây ra thảm họa da cam ở Việt Nam, đặc biệt là Chính phủ và các công ty hóa chất Hoa Kỳ phải chịu trách nhiệm, bồi thường thỏa đáng cho những hậu quả mà các nạn nhân da cam Việt Nam đang phải gánh chịu. Cuộc đấu tranh đòi công lý sẽ còn khó khăn, nan giải nhưng chúng ta tin tưởng vào thắng lợi của công lý.

Bài và ảnh: MINH HƯNG (Báo QĐND)

Print Friendly, PDF & Email
Tags: ,

Trả lời bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*
*